ياقوت الحموي ( مترجم : منزوى )

پيشگفتار 56

معجم البلدان ( فارسى )

صاحب كتاب اللصوص : ياقوت كتابى بدين نام را به جاحظ ( چ ع 6 : 476 : 8 ) و ديگرى نيز به سكّرى ( چ ع 3 ص 468 : 22 ) نسبت داده است ، پس بايد به اين دو نام نگاه كرد . صاحب كتاب مطالع : اين نام را در ( چ ع 3 : 554 : 1 ) مىبينيم . ياقوت در اينجا نظر صاحب مطالع را در مقابل نظر اصيلى اندلسى قرار داده است ، چند كتاب بدين نام هست و نياز به دقت بيشتر دارد . صاحب منضّد : ن . ك : هنائى . صايغ ( ابن - ) ن . ك : نيشابورى حسين . . . صدفى : بو يونس عبد الرحمن پسر يونس مصرى ( 281 - 347 ) ( زركلى 4 : 65 ) مؤرخ اسماعيليان فاطمى شيعى مصر است . او پدر ابن يونس ، صاحب زيج حاكمى است . ياقوت 32 بار مطالب تاريخى و جغرافيايى آفريقا را از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 : 242 و ترجمهء فارسى ص 218 پانوشت 7 . صنعانى : عبد الرزاق ( 126 - 211 ) پسر همام ، از ابناى ايرانى يمن ، كه پس از آمدن عرب ، مولاى قبيلهء حمير شد . از ياران امام صادق و رضا ( ع ) . بازرگان جهانگرد ، نگارندهء تفسير ( ذ . 4 : 250 ) و جامع و « مسند » ( ذ 21 : 27 ) و مصنّف ( ذ 21 : 132 ) ( قهپائى 4 : 87 ) از ياران امام باقر ( ع ) ياقوت در 18 جا از وى نقل قول مىكند . ن . ك : چ ع 2 : 192 ، ش . ش 1492 از منابع بسيار ، خلكان 2 : 385 زركلى 4 : 126 ) . صنوبرى : بوبكر احمد پسر محمد پسر مرار ( م 334 ) از مردم انطاكيه ( زركلى 1 : 198 ) آرامى تبار و گنوسيست و شايد شيعى باشد ( ذريعه 9 : 620 ) ياقوت ده بار ، از شعرهاى او به گواه آورده است . ن . ك چ ع 1 ص 667 : 22 : ترجمهء فارسى ص 577 پانوشت . صور : ( كتاب ال . . ) ياقوت در واژهء بخارا ( چ ع 1 ص 517 : 15 ترجمهء فارسى ص 452 پانوشت 3 . ) . وضع جغرافيايى فرارودان را از صاحب كتابى بدين نام نقل مىكند و من در پانوشت چند احتمال داده‌ام . صولى ابن برد الخيار : ن . ك : برد الخيار . طاهر ( بو - ) ن . ك : زيادى محمد . طاهر ( ابن - ) ن . ك : مقدسى قيسرانى .